apmkadeh.com

 
الکوفی
مقدمه
شهر کو فه ، قبه الاسلام ¹، پایگاه خلافت اسلامی در قرن نخست هجری بود . این شهر از همان ایام و قرون بعد به عنوان پایگاه شیعیان شناخته شده و تمرکز این گروه خصوصا پس از حضور امیر المومنین (ع) در این شهر بیشتر نمود داشت . در فضیلت این شهر همین بس که امام صادق (ع) در مورد آن فرمود : " کوفه تربتی است که مارا دوست دارد و ما هم آن را دوست داریم ² " ، " خداوند ولایت ما را بر اهل شهر ها عرضه کرد هیچ یک از آن ها قبول نکردند مگر کوفه ³ " .
همچنین وجود مساجد کوفه و سهله در این شهر بر شرافت و فضیلت آن افزوده است . وجود مکاتب علمی گوناگون در کوفه ، چون مکتب نحوی کوفه ( ابن سکیت ، ابو زکریا باهلی ، کسایی ، ابو جعفر روایی ) ، مکتب زبان شناسی ( ابو عمر بن علا ء تمیمی ) ، مکتب تاریخ نگاری ( عبید الله بن ابی رافع ، نصر بن مزاحم ، هشام بن محمد کلبی ) این شهر را در شمار یکی از خاص ترین مراکز علم ورزی و علم آموزی قرار داد .
اما چرا با وجود این همه فضایل و کرامات و ویژگی های عالی شهر کوفه ، کوفیان به مَثل " الکوفی لا یوفی " شهره شده و نام شان به بی وفایی و پیمان شکنی در تاریخ برده می شود ؟ خلیفه کُشی  ابتدا نه از کوفه  بلکه از مدینه ، شهر پیامبر (ص) آغاز شد .

این شهر بود که پس از پیامبر اکرم (ص) بیعت خود را با رسول خدا (ص)  شکستند و اولین عهد شکنی را در تاریخ مسلمین به ثبت رسانده و خلیفه شان را خودشان انتخاب کردند و پس از چندین سال ، سومین خلیفه خود را به دست خود  کشتند .با این وجود چرا قرعه به نام شهر کوفه افتاد و کوفیان به صفت بی وفایی مشهور شدند؟ چرا امیر المومنین (ع) با وجود این که در مدینه از داشتن اصحاب باوفا محروم بود و درکوفه یارانی چون مالک اشتر ، حجر بن عدی ، براء بن عازب ، ابو مسعود انصاری ، عثمان بن حنیف ، عمرو بن زراره  و... داشت ، کوفیان را اشباه الرجال ⁴نامید ؟
درست است که کوفیان به صفت  لایوفی در عالم اسلامی معروف گشتند اما چه عاملی سبب می شود که بپنداریم این صفت فقط اختصاص به آن ها دارد ؟ مگر شبانه روز هزاران هزار دست به آسمان بر نمی خیزد و ظهور مضطَر منتظَر را از خدا نمی خواهد ؟ از کجا معلوم دست ما ، که جزو این دستان است ، همان دستی نباشد که به امام زمان خویش نامه نوشتند و او را با لب عطشان کشته و نامه نگاری خود را منکر شدند ؟ از کجا معلوم چون شبث بن ربعی نباشیم که به امام (ع) نامه نوشت و او را به کوفه دعوت کرد وخود فرمانده سپاه عمر بن سعد شد و در مقابلش جنگید و پس از آن به صف خو نخواهانش پیوست ؟    و یا چون قیس بن اشعث که نامش جزو نامه نویسان به امام مظلوم بود و خودش جزو غارتگران جسد امام مقتول ؟
تاریخ خود واگو کننده حقایق بسیاری است . در بستر تاریخ و به اعجاز آن ، عوامل رفتارها و عملکرد های شبهه انگیز به وضوح روشن می شود هر چند که در آن تحریف شده باشد .
بی تردید تورقی در صفحات تاریخ شهر و مردم کوفه ، حقیقت حال و امر مردم این شهر  بی پرده مکشوف می گردد. گاهی نیز برای شناخت مردم و شخصیت هزار رنگ آنان ، لازم است زندگی برخی از رجال شهره این شهر پی گیری شود و یا عواملی که موجب ایجاد بی ثباتی و تزلزل شخصیتی آن ها یا موثر در این زمینه بوده شناسایی شود .
بیایید با مرور تاریخ کوفه خود را در مقابل امام عصر خویش محک بزنیم .  
-----------------------
پی نوشتها :
1 ـ لغت نامه دهخدا ، ج 11، ص 16520 .
2 ـ بحار النوار ، ج 57 ، ص 209 .
3 ـ همان .
4 ـ نهج البلاغه ،خطبه 27 .