apmkadeh.com

خاندان لاوی یکی از معروف ترین خانواده های یهودی اند .
طبق تصریح کتاب مقدس ، لاوی( به معنای دلبستگی) ، سومین فرزند یعقوب پیامبر و همسرش لیه است ¹ و یکی از 12 پسر این پیامبر است که بعداً قبیله بنی اسراییل را به وجود آوردند . ²
اولاد وی که به خاندان لاوی یا لاویان معروف شدند نقش عمده ای در تاریخ یهود داشته اند .
به روایت کتاب مقدس ، حضرت موسی(ع) ، از نسل لاوی است . شجره وی تا جدش لاوی در این کتاب به این شرح است . ³

لاوی خود ، به علت انتقام گرفتن از قوم شکیم از برکت پدرش محروم شد . ⁴ اما اولاد او به علت سرپیچی از پرستش گوساله طلایی و اطاعت از موسی در کشتار پرستندگان گوساله ، از برکت خداوند بهره مند گشته ⁵ و از آن پس برای خدمت مقدس انتخاب شدند . ⁶
کلمه لاویان در کتاب مقدس به معانی گوناگونی به کار برده شده . گاهی برای تمام اولاد لاوی استمال شده . گاهی به لاویان غیر از هارون و کاهنین اطلاق گردیده و گاهی صفتی است که به کاهنین از اولاد لاوی اختصاص یافته ، اما در بیشتر موارد ، منظور از آن ، اولاد لاوی غیر از هارون و کاهنین است . ⁷
یهودیان کتاب مقدس را به سه بخش تقسیم می کنند :
تورات را کتب موسی می نامند و معتقدند وی مستقیماً آن را از یهوه دریافت کرده است . تورات شامل 5 بخش است :

بنابراین یک مورد دیگر بر موارد استعمال این کلمه در کتاب مقدس افزوده می شود . سفر لاویان شامل ذکر قوانین و آیین لاویان و کاهنان و هدایا و قربانی های آنهاست و یهودیان خود ، آن را شریعت کاهنان می خوانند . ⁹
لاویان ، دستیاران کاهنان بنی اسراییل بودند . هارون و پسرانش برای خدمت کاهنی انتخاب شدند و لاویان برای خدمت به کاهنان .(خداوند به موسی فرمود : قبیله لاوی را فراخوان و ایشان را به عنوان دستیاران هارون نزد او حاضر کن . ¹⁰ خداوند به موسی فرمود : من لاوی ها را به جای تمام پسران ارشد قوم اسراییل پذیرفته ام . لاوی ها از آن من هستند .) ¹¹
وظایف هر یک از خاندان های قبیله لاوی(بنی جرشون ، بنی قهات و بنی مراری) به صورت مشروح در سفر اعداد بیان شده است . هر یک از آنها مسیولیت و وظایف معینی داشتند که به انتقال و برچیدن اجزای خیمه اجتماع در بیابان و آموختن شریعت به مردم مربوط می شد . به خاندان هارون و فرزندان او خدمت در داخل خیمه و بعدها در داخل هیکل ، اختصاص داده شد .
اما لاویان واسطه بین کاهنان و مردم بودند و اجازه نداشتند قربانی تقدیم کنند یا بخور بسوزانند یا اشیای مقدس را بدون پرده مشاهده کنند . به همین جهت هنگام قرایت تورات در نماز یهودی ، ابتدا کسانی فرا خوانده می شوند که تصور می شود از نسل کاهنان هستند ، سپس لاویان فرا خوانده می شوند . ¹²

در سفر تثنیه که به برخی از آداب و رسوم و اعمال عبادی این دین اشاره شده ، در مورد کاهنان و لاویان چنین آمده است :
کاهنان و سایر افراد قبیله لاوی نباید در اسراییل ملکی داشته باشند . بنابراین باید با آوردن قربانی ها و هدایا به قربانگاه خداوند ، زندگی ایشان را تامین کنید . کاهنان و لاویان نباید ملکی داشته باشند زیرا همان طور که خداوند وعده داده خود او میراث ایشان است . شانه ، دو بناگوش ، شکمبه هر گاو و گوسفندی را که برای قربانی می آورید به کاهنان بدهید . علاوه بر اینها نوبر محصول خود یعنی نوبر غلات ، شراب تازه ، روغن زیتون و هم چنین پشم گوسفندان خود را نیز به ایشان بدهید . زیرا خداوند ، خدایتان قبیله لاوی را از بین تمام قبیله ها انتخاب کرده است تا نسل اندر نسل خداوند را خدمت کنند . هر فرد لاوی در هر گوشه ای از سرزمین اسراییل که باشد این حق را دارد که هر وقت بخواهد به مکانی که خداوند به عنوان عبادتگاه خود تعیین می کند آمده به نام خداوند خدمت کند درستمانند دیگر برادران لاوی خود که به طور مداوم در آنجا خدمت می کنند . از قربانی ها و هدایایی که به لاویان داده می شود به او نیز باید سهمی تعلق گیرد ، چه محتاج باشد و چه نباشد . ¹³
می توان گفت لاویان قبیله یا طبقه ای بودند که در مقطعی تبدیل به بخشی از طبقه حاکمه و ابراز اجرایی و دستگاه اداری آن طبقه شدند و پاسبانان و داوران و کاتبان آن طبقه بودند . به همین دلیل یربعام اول برای تاکید بر استقلال و امنیت داخلی خود ، لاویان را از کشور خویش اخراج کرد . ¹⁷
پس از جدایی اولاد اسراییل از یهودا ، لاویان با یهودا متحد شدند . اما پس از دوره اسارت بابلی تعداد کمی از آنها به کنعان بازگشتند. ¹⁸
لاویان پس از بازگشت از بابل مجدداً به اصل واحدخویش بازگشتند و رابطه آنان با کاهنان کما فی السابق بود . ¹⁹
لاویان در عهد جدید به گونه ای دیگری معرفی شدند . آنها در انجیل(عهد جدید)  افرادی هستند که در رسوم و قواعد ظاهری دین بسیار متبحرند ولی باطن آن را ترک کرده اند . ²⁰ هم چنین آنها بارها از سوی حضرت عیسی مورد سرزنش قرار می گیرند و کسانی شمرده می شوند که در قتل پیامبران دست داشته اند . ²¹

این تاریخچه مختصر از پیشینه باستانی خاندان لاوی ، ما را با جزییاتی آشنا خواهد کرد که همان گونه که مطرح شد گاه به طور موروثی در این خاندان دیده می شود . پی گیری احوال افراد این خاندان یهودی در قرون متاخر و معاصر که از خاندان فرقه ساز یهودی به شمار می آیند مستلزم شناخت پیشینه آنها است .
شاید در وحله اول ، تاریخچه ارایه شده با مباحث آینده این بخش به لحاظ موضوعی دارای تباین به نظر برسد اما با اندک دقت و بررسی ملاحظه خواهد شد آنچه این خاندان معروف و مطرح یهودی در پی آن بوده اند ریشه در پیشینه آنها داشته است .
در بخش بعدی به شناخت گروههایی از خاندان لاوی از قرون سیزده میلادی به بعد و نقش آنها در تحولات اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی خواهیم پرداخت .

پاورقی :
1 ـ عهد عتیق ، سفر پیدایش ، 29/34 .
2 ـ همان ، 49/28 .
3 ـ  عهد عتیق ، سفر خروج ، 6/20 ـ 16 .
4 ـ سفر پیدایش ، 34/31 ـ 25 ؛49 /7 .
5 ـ سفر خروج ، 32/29 ـ 26 .
6 ـ سفر تثنیه ، 10/8 و9 ؛ 33/11 ـ 8 .
7 ـ قاموس کتاب مقدس ، مستر هاکس ، ص 759 .
8 ـ تحقیقی در دین یهود ، جلال الدین آاشتیانی ، ص 4 ـ 2 .
9 ـ قاموس کتاب مقدس ، مستر هاکس ، ص 760 .
10 ـ سفر اعداد ، 3/5 و 6 .
11 ـ همان ، 3/ 11 و 12 .
12 ـ دایره المعارف یهود ، یهودیت و صهیونیسم ، ص 153 و154 .
13 ـ سفر تثنیه ، 18/ 8 ـ 1 .
14 ـ همان ، 10/ 8 .
15 ـ این دقیقاً متن کتاب مقدس است و به درستی مشخص نیست که منظور از" تا به امروز "چه زمانی است ، سفر تثنیه ، همان .
16 ـ دایره المعارف یهود ، یهودیت و صهیونیسم ، ص 154 .
17 ـ همان .
18 ـ قاموس کتاب مقدس ، ص 760 .
19 ـ دایره المعارف یهود ، یهودیت و صهیونیسم ، ص 154 .
20 ـ قاموس کتاب مقدس ، ص 760 .
21 ـ متی ، 23/31 ـ 29 .