آشنایی با فراماسونری ، بخش چهاردهم ، لژ بیداری ایران در شهرستانها (26 آبان)
لژ بیداری ایران در شهرستانها
هیچ گونه مدرک و سندی در دست نیست که نشان دهد شعب لژ در شهرستانهای ایران نیز تشکیل شده است با وجود این « هانری رنه» آلمانی در سفرنامه خویش درباره فعالیت لژ فراماسونری در مشهد می نویسد : «از سال 1906[1324هـ] در شهر مشهد یک فراموشخانه ای هم در این شهر تاسیس شده که اعضای آن می خواهند در صفوف ملاها شکافی ایجاد نمایند و از قدرت و نفوذ آنها بکاهند . شعار اعضاء آن هم مانند شعار فراموشخانه های اروپایی می باشد که عبارت است از یک مثلث و یک پرگار ولی آنان رابطۀ مستقیمی با فراموشخانه های اروپا ندارند ... »
یکصد و شصت و هشت عضو لژ بیداری
حال می پردازیم به یکی از مهمترین بحث های لژ بیداری ایران و این که چه کسانی در آن طی پانزده سالی که لژ فعالانه کار می کرد شرکت داشتند .
در این باره چهار لیست از اسامی اعضاء لژ وجود دارد که در آن ها یکصد و شصت نفر ایرانی و هفده خارجی مقیم تهران عضو لژ بیداری ایران معرفی شده اند . و بد نیست از مندرجات هر یک از این لیست ها اطلاع حاصل کنیم .
1 ـ نخست از اسامی ژلاتین شده موجود در اسناد حکیم الملک حکیمی یاد می کنیم .
در این لیست نام یکصد و بیست و چهار نفر از اعضاء ایرانی و خارجی لژ که از ابتدا وارد آن بودند ، وجود دارد . به نظر می رسد که صاحبان این اسامی در چهار سال اول تشکیل لژ وارد شده باشند . زیرا دیپلم آخرین نفر آنها که میرزا فتح الله سردار منصور بوده و مسیو «برنارد» فرانسوی او را معرفی کرده است در سال 1912(1330هـ) صادر شده . و علاوه بر این در فهرست مزبور نام سی و یک نفر دیگر وجود دارد که در سه لیست دیگر نیست .
2 ـ دومین صورت اسامی ، شامل نام یکصد و پانزده نفر است که در خاتمۀ رسالۀ خطی آئین فراماسونی «ادیب الممالک» متعلق به مرحوم اشراق محضردار ، ضبط شده است . همه اسامی که در این رساله نوشته شده در صورت ژلاتینی حکیم الملک وجود دارد منتهی در برابر اشخاص زیر توضیحاتی داده شده است که شرح آن چنین است :
1 ـ میرزا محمد علیخان قوام الدوله رحلت فرموده
2 ـ میرزا اسماعیل خان ثقه الملک رحلت فرموده
3 ـ حاج میرزا محسن مظفر الملک جامه تهی ساخت
4 ـ نصرت الله خان عمید السلطنه سردار امجد طالش رحلت فرموده
5 ـ میرزا فضل الله خان لواء الملک به رحمت ایزدی پیوست
6 ـ دوست محمد خان معیر الممالک به رحمت ایزدی پیوست
7 ـ دکتر حسین خان کحال به رحمت ایزدی پیوست
8 ـ مسیو یپرم خان در جنگ همدان شهادت یافت جمادی الاول 1330
9 ـ حاج میرزا ابراهیم آقای تبریزی در 23 جمادی الاول 1326 در موقع بمباران مجلس در پارک امین الدوله شهید شد
10 ـ شاهزاده امان اله میرزا ضیاء الدوله در موقع هرج و مرج آذربایجان و استیلای روس خود را مخلوع نمود .
11 ـ محمد تقی خان احتساب الملک استعفا داده است .
12 ـ آقا سید جمال الدین واعظ در بروجرد در مجلس زین العابدین امیر افخم شهادت یافت .
13 ـ دکتر مورل در شعبان 1328 در انزلی رحلت فرمود .
3 ـ سومین صورتی که بدست آمد ، در آرشیو معتمدی نگهداری می شود . در این لیست اسامی شصت وهشت نفر با ژلاتین نوشته شده و گویا از ناظم الدوله دیبا به ایشان رسیده است . اسامی که در این صورت نوشته در سه لیست دیگر نیز هست .
4 ـ چهارمین صورت را علی مشیری محقق و عضو فعلی یکی از لژهای انگلستان در اختیار نویسنده گذارد . در این لیست تعداد کثیری از اعضاء لژ بیداری معرفی شده اند و فقط نام یک نفر (میرزا یوسفخان وصالی متولد 1885 ) (1302هـ) در آن آمده که در سه صورت دیگر نبوده است .
اینک اسامی فراماسونهای ایرانی ، مندرج در چهار لیست را به تفکیک عیناً نقل می کنم :
الف :
ادیب السلطنه ـ میرزا حسن خان
امیر اعلم ـ دکتر امیر خان
ابوالقاسم خان ـ میرزا سید
ابوالفتح خان ـ حاجی
ابوالحسن ـ حاجی سید
امان اله خان ـ علی خاقان
اردشیر جی
ادیب الممالک ـ میرزا صادق خان
احمد خان ـ حاج میرزا ـ آقا بیک زاده
احمد خان ـ میرزا
ابراهیم خان ـ میرزا سید
امین خلوت ـ حسین قلی خان
انتظام السلطنه ـ میرزا سید محمد خان
امین الضرب ـ حاج حسین آقا
افتخار التجار ـ حاج میرزا علی
اعلا الملک ـ میرزا نصر اله خان
احتساب الملک ـ محمد تقی خان
اقتدار الدوله ـ میرزا عیسی خان
افتخار الملک ـ دکتر میرزا علی قلی خان
ت :
تبریزی میرزا محمد علی خان
تقی زاده ـ سید حسن
تبریزی ـ حاج میرزا آقا فرشچی
تبریزی ـ حاج میرزا ابراهیم آقا
تربیت ـ میرزا محمد علی خان
ث :
ثقت الملک ـ اسماعیل خان
ج :
جواد خان ـ میرزا موتمون المملاک
جمال الدین واعظ ـ آقا سید
ح :
حکیم الملک ـ ابراهیم خان
حسن خان ـ میرزا
خ :
خان خانها ـ حسین علی خان
د :
دهخدا ـ میرزا علی اکبر
دبیر مخصوص ـ میرزا حسن خان
دقت الملک ـ محسن خان
دبیر الملک ـ میرزا حسن خان
دبیر حضور
ذ :
ذکاء الملک ـ میرزا محمد علی خان
ر :
رضوی ـ سید نصراله تقوی
رضا یوف آ حاجی میرزا محمد پسر محمد باقر
رجبعلی خان
ریاضی ـ غلام حسین خان
رئیس التجار ـ میرزا غلام رضا
رضا خان ـ میرزا منشی وزارت خارجه
رشتی ـ دکتر اسماعیل خان[مرزبان]
ز :
زنجانی ـ حاجی شیخ ابراهیم
س :
ساعد الوزراء ـ میرزا حسن خان
سردار امجد ت نصرت اله خان
سیاح ـ میرزا همایون
سروش ـ میرزا ابوالقاسم
سیاح ـ حاج محمد علی
سردار بهادر بختیاری ـ جعفر قلی خان
سردار ظفر ـ حاجی خسرو خان
سردار اسعد ـ حاجی علی قلی خان
سردار منصور ـ میرزا فتح اله خان
ش :
شکوه الملک ـ حسین خان
شاهرخ ـ ارباب کیخسرو
شیرازی ـ میرزا قاسم
شیخ الملک ـ محمد حسن
شعاع السلطنه ـ شاهزاده ملک منصور میرزا
ص :
صنیع الدوله ـ مرتضی قلی خان
صمصام السلطنه نجف قلی خان
صدر الممالک
صدر العلماء خراسانی ـ آقا میرزا یعقوب
ض :
ضیاء الملک ـ حسن علی خان
ضیاء الدوله ـ امان اله میرزا
ضیاء الدوله ـ میرزا علی خان
ط :
طباطبائی ـ میرزا سید محمد
طباطبائی ـ میرزا سید محمد صادق
ظ :
ظهیر السلطان ـ محمد ماصر خان
ظهیر الدوله ـ میرزا علی خان صفا علی شاه
ظهیر الاعیان ـ مهدی خان
ظل السلطان ـ شاهزاده سلطان مسعود میرزا
ع :
عز الملک ـ عزت اله خان
عمید الحکماء ـ میرزا سید ابراهیم خان
علی خان ـ دکتر[پرتو اعظم]
عبدالرحیم ـ میرزا
عبد اله میرزا ـ عکاس
عبدالعظیم ـ حاجی میرزا آقا حسین زاده
عمید السلطنه سردار طالش ـ نصرت اله خان
غ :
غفاری ـ محمد خان ـ کمال الملک
ف :
فروغی ـ میرزا ابوالحسن
فهیم الدوله ـ مصطفی قلی خان پسر مخبر الدوله
ق :
قوام السلطنه ـ احمد خان
قوام الدوله ـ میرزا محمد علی
قائم مقام ـ میرزا مهدی خان
ک :
کتابچی خان ـ پل
کتابچی خان ـ ادوارد
کلوپ ـ میرزا محمد علی خان
کحال ـ دکتر حسین خان
ل :
لواء الملک ـ میرزا فضل اله خان
لقمان الملک ـ دکتر سعید خان
لقمان کلیمی ـ دکتر
لقاء الملک ـ میرزا عباس خان
لسان الملک ـ میرزا اسماعیل خان
لقمان الممالک دوم ـ دکتر صالح خان
م :
معز الملک ـ میرزا ابوالحسن خان
منتخب الدوله ـ میرزا رضا خان
ممتاز الدوله ـ اسماعیل خان
مدحت الممالک ـ عباس قلی خان
مشیر الدوله ـ میرزا حسن خان
مخبر الدوله ـ مهدی قلی خان
معاون الدوله ـ میرزا ابراهیم خان
محمود خان [جم] میرزا
مساعد السلطنه
محمد رضا خان(منشی وزارت خارجه)
معتمد التجار ـ میرزا محسن
محمود خان ـ دکتر
محمد حسین خان ـ میرزا
مصباح السلطان ـ حاج میرزا عباس
محمود خان ـ میرزا
معز السلطنه ـ میرزا محمد علی خان
مرتضی قلی خان
میرزا یانس ـ یوسف
معاضد السلطنه ـ میرزا ابوالحسن خان
مستشار الدوله ـ میرزا صادق خان
مخبر الدوله ـ حسین قلی خان
مشاور الملک ـ میرزا محمود خان
مستوفی الممالک ـ میرزا حسین خان
معیر الممالک ـ دوست محمد خان
مهبد سیاسی ـ میرزا عباس خان
مساعد السلطنه
مظفر الملک ـ حاج میرزا محسن
موید السلطنه ـ حاج میرزا صادق خان
ن :
نواب ـ حسین قلی خان
نواب ـ عباس قلی خان
نجم آبادی ـ آقا مرتضی
ناظم العلوم ـ محمد تقی خان
نصر ـ دکتر ولی اله خان
ناظم السلطنه ـ میرزا موسی خان
نصر الملک ـ حسین علی خان پسر مخبر الدوله
ناصر الملک ـ میرزا ابوالقاسم خان
ندیم السلطنه ـ میرزا محمد
و :
وثوق الدوله
وصالی ـ میرزا یوسف خان
هـ :
هدایت ـ رضا قلی خان
هدایت ـ دکتر کریمخان
هدایت ـ هدایت قلی خان
ی :
یمین الملک
خارجیان عضو لژ بیداری ایران
در لژ بیداری ایران هفده نفر خارجی نیز وجود داشتند که اکثر تبعۀ فرانسه بودند . از تطبیق چهار صورتی که از این لژ بدست آمده اسامی خارجیان عضو لژ بدین شرح استخراج می شود :
لاتس ویزیوز متولد 1871
پاتین جولین 1853 نیس
آلبرت جیمس 1875 لوند
کومبولت اندر 1885
بوتن
لکفر
ویه
کمبیو
دکتر مورل ـ پل هنری
سکن
فراکسیان دکتر الفرد
برنارد
پرنی
دومرنینگ
زملین
دوبروگ
ادامه دارد
لطفا بدون ذکر منبع (سایت انجمن کادح ) از این مطالب استفاده نکنید
لژ بیداری ایران (2) | فراماسونری (3) | اعضای لژ بیداری (2)
