حضرت امام سجاد علیه السلام (31 تير)
امام زین العابدین(ع) در سا ل 36 هجری به دنیا آمد . در آن ایام هنوز حضرت علی(ع) مرکز حکومت را از مدینه به کوفه منتقل نکرده بود .
زندگی امام سجاد(ع) به دو بخش مهم تقسیم می شود :
1 ـ مرحله قبل از امامت .
2 ـ مرحله امامت ورهبری .
در مرحله قبل از امامت ، امام سجاد(ع) به مدت 25 سال در سایه جد بزرگوارش امام امیرالمومنین(ع) ، عمویش امام حسن مجتبی(ع) و پدر گرامی اش امام حسین(ع) به سر برد .
دومین مرحله از حیات شریف آن حضرت حدود 35 سال به طول انجامید و در خلال این مدت با چندین خلیفه اموی هم زمان بود . یزید بن معاویه ، مروان بن حکم ، عبدالملک بن مروان و در نهایت در زمان خلافت ولید بن عبد الملک وبه دستور وی ، امام سجاد(ع) ترور شد . ایشان در 25 ماه محرم یا روزی نزدیک به آن در سال 95 یا 94 هجری به شهادت رسید . به این ترتیب مدت امامت ایشان حدود 34 سال بود.
از القاب ایشان می توان " زین العابدین " ، " ذو الثفنات " ، " سید العابدین " ،" قدوه الزاهدین " ، " زکی " و " زین الصالحین " را نام برد . شهرت ایشان به دو لقب " سجاد" و " زین العابدین " بیشتر از سایر القاب است .
تاریخ نویسان ، پاره ای از علل پیدایش این القاب را ذکر کرده اند :
ـ هر گاه زهری از علی بن الحسین روایت می کرد می گفت : زین العابدین . سفیان بن عیینه به او گفت : چرا به او زین العابدین می گویی ؟ زهری پاسخ داد : چون از سعید بن مسیب شنیدم که از ابن عباس روایت می کرد و می گفت : پیامبر اکرم(ص) فرموده است : چون روز قیامت بر پا شود منادی ندا می کند : زین العابدین ، زینت عبادت کنندگان ، کجاست ؟ گویا می بینم فرزندم علی بن الحسین بن علی بن ابی طالب ، از میان صفوف به پیش می آید .
ـ از امام ابو جعفر(ع) وارد شده که فرمود : پدرم در مواضع سجده خود پینه هایی داشت که سالی 2 مرتبه آن را می چید . هر بار 5 پینه ، به تعداد 5 موضع سجده چیده می شد و بدین سبب او را ذی الثفنات (صاحب پینه ها ) می نامید ند .
ـ همچنین از حضرت باقر(ع) روایت شده که پدرش نعمتی از نعمت های خدا را یاد نمی کرد یا هیچ بدی از او دور رنمی شد و از هیچ نماز واجبی فارغ نمی شد مگر این که به سجده می افتاد و در تمام مواضع سجودش آثار آن نمایان بود . برای همین به " سجاد " ملقب شد .
یکی از آثار زیبا وعلمی باقی مانده از امام سجاد(ع) رساله ای است در حقوق . این رساله ، حقوق متفاوت انسان رابرسی می کند . بخشی از این رساله را در زیر می خوانیم :
ـ بدان که خدا در هر جنبش و آرامشت ، در هر حال و در هر آرمانت ، در هر مقام و منزلی که فرود آیی ، در هر عضوی که بگردانی و در هر ابزاری که به کار بری ، حقی بر گردن تو دارد .
ـ مهم ترین حقوق خداوند همان است که برای خویش بر تو واجب کرده که ریشه همه حقوق است ، پس از آن حقوقی است که برای خودت از فرق تا قدم نسبت به اعضای گوناگون بر تو واجب کرده .
ـ علاوه بر این حقوقی که نسبت به امور داخلی خود داری دیگران هم بر تو حقوقی دارند که مهم ترین آن حقوق امامان است . سپس حقوق رعایا و زیر دستان ، سپس حقوق خویشان .هر کدام از اینها حقوقی است که چند شعبه دارد .....
ـ اما حق بزرگ خداوند بر تو این است که او را به یگانگی بپرستی و شریکی برای او قرار ندهی و چون از روی اخلاص این وظیفه را انجام دهی خداوند به عهده گرفته تا کار دنیا وآخرت تو را کفایت کند .
ـ حق نفست بر تو این است که آن را در طاعت خدای عز وجل به کار بری .
ـ حق زبانت این است که آن را از دشنام نگه داری وبه کلام خیر عادت دهی و سخنان بیهوده نگویی و با آن به مردم نیکی کنی و خوبی آنها را بگویی .
ـ حق گوشت این است که با آن بد گویی مردم و آنچه شنیدنش حلال نیست نشنوی .
ـ حق چشم این است که آن را از آنچه دیدارش نارواست بپوشی و آن را وسیله عبرت آموزی قرار دهی .
ـ حق دست تو این است که آن را به آنچه روا نیست دراز نکنی .
ـ حق پای تو این است که با آن ها به سوی آنچه روا نیست نروی که با همین پاها بر صراط می ایستی پس هشدار که تو را نلغزاند و در آتش نیندازد .
ـ حق شکمت آ ن است که آن را ظرف حرام نکرده و بیش از سیری نخوری . ...
ـ اما حق مالت این است که جز از راه حلال آن را به دست نیاورده و در غیر مصرف سزاوار ، مصرفش نکنی وکسی را که سپاس تو نمیگذارد در آن بر خود مقدم نداری و در آن به دستور پروردگارت تصرف کنی ، در هنگام گشایش حال به آن بخل نورزی که در این صورت حسرت خورده و پشیمان می شوی و عقوبت می بینی و لا قوه الا بالله .
ـ حق معاشر این است که او را گول نزنی ، فریب ندهی و با او نیرنگ نبازی و در کار او از خدای تبارک وتعالی بپرهیزی .
ـ حق کسی که به تو بدی کرده این است که از او در گذری و اگر گذشت کردن برای او زیان بخش و موجب تجری باشد برای احقاق حق خود دادخواهی کنی ...
منبع :
کتاب پیشوایان هدایت ، جلد 6 (حضرت امام سجاد )
انجمن کادح (44) | ذوالثفنات (1) | زین العابدین (1) | رساله حقوق (1) | امام سجاد (1)
